Иран

Хьалхарчу Азера мохк

Исламан Республика Иран (гӀаж. جمهوری اسلامی ایران) — ДжомхӀури-́йе Эслɒми́-йе Ирɒ́н), доцца — Иран, ГӀажарийчоь (гӀаж. ایران) — иза Хьалхарчу Азера пачхьалкх йу, цуьнан коьрта гӀала — ТехӀеран йу.

Иран
гӀаж. ایران
БайракхХӀост
БайракхХӀост
Девиз: «Йозуш цахилар, Маршо, Исламан Республика»
«اﺳﺘﻘﻼﻝ، ﺁﺯﺍﺩﻯ، جمهوری اسلامی»
«
Эстекълаль, азади, джомхӀури-йе-эсломи»
Иранан Пачхьалкхан Шатлакхан Илли
Кхоьллина1979 шаран 1 апрель
(Исламан революци)1979 шаран 1 апрель
(Исламан революци)
Официалан моттгӀажарийн
Коьрта гӀалаТехӀеран
Йаккхий гӀаланашТехӀеран, Мешхед, Кередж, Тебриз, Шираз, Исфахан, Ахваз
Урхаллин тайпаИсламан республика
Лакхара куьгалхо
Президент
цхьалгӀа вице-президент
Ӏали Хаменеи
Хьасан Рухьани
Эшаг Джахангири
Пачхь. динислам, шиӀаш
АДКИ (2013)0,742[3] (лакхара; 76-гӀа меттиг)
АхчаИранан риал (IRR, код 364)
Интернет-доменаш.ir
Код ISOIR
Код МОКIRI
Телефонан код+98
Сахьтан аса+3:30 (аьхккий — UTC+4:30), IRST
Автомобилийн некъашаьтту агӀора[d][4]
Викилармин логотип Медиафайлаш Викилармехь

Малхбалехь ОвхӀанаца а, Пакистанаца а, Малхбузехь Ӏиракъаца доза ду. къилбасед-Малхбузехь Туркойчоьца а, Азербайджанаца а, Эрмалойчоьца а, къилбасед-Малхбалехь Туркменица доза ду.

къилбаседехь Каспий-хӀорданца а, къилба-Малхбузехь ГӀаьжарийн чукхет-хӀорданац а, Ӏоманан чукхет-хӀорданац, къилба-Малхбалехь Ӏарбийн хӀорданац аре йолуш йу ГӀажарийчоь. Хьалх заман чохь дуьнахь дунен йовзаш хил йу Паьрсийн Пачхьалкх шен гуонахь къаьмнаш цхьан Пачхьалкх чу лаьцна хил мохк бу.

Йаккхий гӀаланаш

бӀаьра нисйан

ГӀажарийчоьнан 67,5 % бахархой Ӏаш бу гӀаланашкахь. 2030 шарахь гергачу хьесапехь 80 % Ӏаш хира бу. Йокха гӀала йу — ТехӀеран гӀалахь 8,7 млн адам Ӏаш ду[5] (14 млн в агломерации). ТехӀеранехь пачхьалкхан ахнал дукху индустрин ницкъаш бу, цу йукъахь йу — автомобилан, электронни, герзан, химин, кхача арахецар. Шен йоккхаллица шолгӀачу меттигехь йу — Мешхед, иза йу шиитий лараме гӀала.

ГӀажарийчоьнан административан йекъайалар

бӀаьра нисйан

ГӀажарийчоьнан коьрта административан дакъош ду останаш (гӀаж. استانostān; мн.ч. — استانﻫﺎ — ostānhā), цера чохь йу шахӀрестанаш (гӀаж. شهرستان), шахӀрестанийн чохь йу — бахшаш (гӀаж. بخش). Останан йокха гӀала дукху хьолехь коьрта гӀала хуьйла (гӀаж. مرکزmarkaz). ХӀора останан урхалла до губернаторс (остандарс — استاندار). ГӀажарийчоьнан йу 31 остан:

1. ТехӀран
2. Кум
3. Йуккъера остан
4. Казвин
5. Гилян
6. Ардебиль
7. Зенджан
8. Малхбален Азербайджан
9. Малхбузен Азербайджан

10. Курдистан

11. Хамадан
12. Керманшах
13. Илам
14. Лурестан
15. Хузестан
16. Чехармехаль а, Бахтиари а
17. Кохгилуйе а, Бойерахмед а
18. Бушир
19. Фарс

20. Хормозган

21. Систан а, Белуджистан а
22. Керман
23. Йезд
24. Исфахан
25. Семнан
26. Мазендеран
27. Голестан
28. Къилбаседа Хорасан
29. Хорасан-Резави
30. Къилба Хорасан

31. Альборз

1950 шоа кхачале ГӀажарийчоь йекъалуш йара 12 остан: Ардалян, Азербайджан, Белуджистан, Фарс, Гилян, Араки-Аджам, Хорасан, Хузестан, Керман, Ларестан, Лурестан, Мазендеран. 1950-м уьш кӀезиг йира 10, а тӀакха 1960 тӀера 1981 кхаччалц уьш дукху хиллира 28. 2004 шарахь ТехӀеран 3 остан йира, ТехӀеран 2010 шарахь 2 остан йира.

Билгалдахарш

бӀаьра нисйан
  1. Census.gov. Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce (2013). ТӀекхочу дата: 2013 шеран 9 май. Архивйина 2013 шеран 9 майхь
  2. 1 2 CIA - The World Factbook. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 16 март. Архивйина 2012-02-03 — Wayback Machine
  3. Human Development Report 2013 (инг.). United Nations Development Programme (2013). Архивйина 2013 шеран 13 августехь
  4. http://chartsbin.com/view/edr
  5. WebCite query result
🔥 Top keywords: Коьрта агӀоРодгисс (Къилбаседа Каролина)Робертсон (гуо, Теннесси)Кеп:Сайтан кеп/docГӀирс:Керла нисдаршШолгӀа дуьненан тӀомВикипеди:ФорумВикипеди:ГӀоБьютт (гуо, Калифорни)Криттенден (гуо, Арканзас)Квинсбери (Нью-Йорк)Берк (Висконсин)Тейт (гуо, Миссисипи)Википеди:Массо а маттахь хилайеза агӀонашКрофорд (гуо, Миссури)Чилтон (гуо, Алабама)Ракша (Донецкан область)Ковингтон (гуо, Алабама)Джаспер (гуо, Миссури)Гаррард (гуо, Кентукки)Холмс (гуо, Миссисипи)Итауамба (гуо, Миссисипи)Валдиз (Къилбаседа Каролина)Уэйн (гуо, Миссури)Уэбстер (гуо, Кентукки)Хенри (гуо, Миссури)Глазго (Кентукки)Сенека (гуо, Нью-Йорк)Джексон (гуо, Кентукки)Генри (гуо, Иллинойс)Эрл (Къилбаседа Каролина)Гранди (гуо, Миссури)Уоррен (гуо, Миссисипи)Харрисон (гуо, Миссисипи)Мэдисон (гуо, Миссисипи)Ньюпорт (Теннесси)Антем (Аризона)Патнам (гуо, Миссури)Де-Сото (гуо, Миссисипи)