YouTube

bideoak partekatzeko gizarte sare zentralizatua

Youtube interneten bidez bideo digitalak partekatzeko aukera ematen duen webgunea da.

YouTube
Broadcast Yourself
Datuak
Izen laburraYT
Motabideo emankizun zerbitzua, bideoak ostatatzeko zerbitzua, user-generated content platform (en) Itzuli eta online community (en) Itzuli
Jarduera sektoreaInternet industry (en) Itzuli eta bideoak ostatatzeko zerbitzua
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak
Jarduera
Enplegatuak2.000 (2019)
Erabilitako hizkuntzaeleaniztun
Ekoizpena
Agintea
Zuzendari exekutiboaNeal Mohan (en) Itzuli
Osatuta
JabeaYouTube LLC eta Google
Historia
Sorrera2005eko otsailaren 14a
Sortzailea
Jasotako sariak
Peabody Awards  (2008)
webgune ofiziala
IMDB: co0202446 Facebook: youtube Twitter: YouTube Instagram: youtube Youtube: UCBR8-60-B28hp2BmDPdntcQ Pinterest: YouTube TikTok: youtube GitHub: youtube Edit the value on Wikidata

PayPal enpresan aritutako Chad Hurley, Steve Chen eta Jawed Karim langileek 2005. urteko otsailean sortu zuten, baina Google enpresa haren jabe da, 2006ko urriaren 10ean 1.650 milioi dolarretan erosi zuenetik.

YouTubek Adobe Flash formatua erabiltzen du bere edukia eskaintzeko. Bideoak bertan jartzea oso erraza denez, Video Googleren antzera, fama handia du. YouTuberen barruan mota askotako bideoak aurki daitezke. Nahiz eta copyright duten bideoak jartzeko arauak egon, telebistako saioak, filmak, musika bideoak eta bestelako materiala daude. YouTubeko bideoetarako loturak blog eta web orri pertsonaletan jar daitezke, APIak erabiliz.

Fundazioa (2005) aldatu

Chad Hurley, Steve Chen eta Jawed Karim dira Youtuberen sortzaileak, Paypal-en lanean ari zirela sortu zuten. Paypalen lan egiteko, Hurleyek Pennsylvaniako Indiana unibertsitatean diseinua ikasi zuen. Chenek eta Karimek ikerketa bat egin zuten batera Illinois unibertsitatean. YouTuberen hasierako egoitza San Mateon izan zen, Kalifornian, pizzeria eta japoniar jatetxe baten gainean.

“YouTube.com” domeinuaren izena 2005eko otsailaren 14an aktibatu, eta 2005 apirilaren 23an bideoak kargatzeko aukera sartu zuten. Lehenengo YouTube bideoa “Me at the zoo” izenarekin ezagutzen da, 2005eko apirilaren 23an kargatu zena. Bideo horren sortzailea Jawed Karim da eta San Diegoko Zooan grabatua da.

Hasiera batean YouTube garaje batean egindako bulego bat zen, baina 2005eko azaroan, Sequoia Capital konpainiak 3.000 milioi dolar inbertitu zituen eta Roelof Botha (enpresako bazkidea eta PayPal-eko zuzendari nagusia) YouTubeko zuzendaritza batzordean sartu zen. 2006ko apirilean, Sequoia eta Artis Capital Management enpresak 8 milioi euro inbertitu zituen, lehenengo hilabetetan hazkunde nabarmena izan zuen eta.

Hazkundea (2006) aldatu

2006ko udan, YouTube munduko Web azkarrenetarikoa zen, 65.000 bideo baino gehiago zituela. Guneko bideoek uztailean eguneko 100 milioi bisita zituzten bataz beste. Webguneak hilean 20 milioi bisitari izan ditu bataz beste Nielsen / NetRatings arabera; bisitarien artean %44 emakumezkoak ziren eta %56 gizonezkoak. 12 eta 17 urte bitarteko adineko taldea zen nagusi. Hitwise.com webgunearen arabera, YouTubek Erresuma Batuko bideo merkatuaren %64a lortu zuen.

2006ko ekainean NBC-rekin marketin eta publizitatearekin lankidetzan sartu zen YouTube.

Googlelek erosi (2006) aldatu

2006ko urriaren 9an iragarri zuten Googlelek konpainia erosiko zuela 1.65 milioi dolarrengatik. Google eta YouTuberen arteko akordioa hiru hitzarmenen bitartez egin zen, komunikabide-enpresekin batera, copyright-urratzen auziak saihesteko ahaleginean. YouTubek era independentean jarduten du Googlelen, bere fundatzaileekin eta 68 langileekin batera.

Hedabidearen inpaktua aldatu

YouTubek inpaktu handia izan du gizartean; horren froga da 2006ko azaroan Time aldizkariak 'Person of the Year' izendatu izana. Saria, urte horretako asmakizunik garrantzitsuena izateagatik jaso zuen. Hortik aurrera, hedabidearen ospea gero eta altuagoa izan da, ataria sareko ezagun eta erabilienetakoa bihurtuz. PC World aldizkariak ere, bederatzigarren postua eman zion Top 10 produktuen artean.

Era askotako fenomenoen zabaltzerako erabiltzen da Youtube. Musikaren multinazional handiek promoziorako baliatzen dute, adibidez. Artistek ez ezik, politikariek ere baliatu izan dute herrialde askotan zentsuratua izan den hedabidea -Txina, Saudi Arabia, Tailandia zein Alemania eta Erresuma Batuan-. Hauteskunde-kanpainetan, politikarien erdigunea bilakatzen da eztabaida eta diskurtsoetarako. Horren adibide da Citizen Tube, non politikariek bere proposamenak eta iruzkinak adierazten dituzten bideo-blogetan. Modu berdintsuan, Europako Batzordeak espazio bat abiarazi du YouTuberen barruan herritarrekin komunikatzeko.

Youtuben hizkuntza hautatzea posiblea den arren, bideorik ikusienak eta joerak agertzeko orduan herrialdeka sailkatzen da ataria eta, beraz, errazagoa da mundu mailako datuak ezagutzea haren inpaktua neurtzeko.

Hedapen jarraitua (2007-2013) aldatu

Kalkukuen arabera, 2007an, YouTubek Internetek 2000. urtean kontsumitu zuen beste banda zabala kontsumitu zuen.

2007an sortu ziren YouTube Sariak. Hauetan aurreko urteko plataformako bideo onenak saritzen dira, erabiltzaileen aitorpenen arabera erabakiak.

Youtubek politikari eta herritarren arteko distantziak txikiagotzeko ekarpena ere egin du. 2007an, adibidez, Ameriketako Estatu Batuetako presidentetzarako hauteskunde debateetan, herritarrek hautagaientzako galderak bidali zitzaketen Youtuben bidez.

2008ko azaroan, YouTube-k MGM, Lions Gate Entertainment eta CBS-rekin hitzarmena egin zuen. Akordio honen arabera, konpainia hauek filmak eta telesailetako kapituluak Youtubera osorik gehitzeko aukera izango zuten, iragarkiz lagundurik, AEBtako ikusleentzako eskuragarri egongo zen "Ikuskizunak" atalean. Akordio hau Hulu eta antzerako webguneekin lehia sortzeko mugimendu gisa ulertu zen, hauek NBC, Fox eta Disney-ren edukiak baitzituzten.

YouTubek Peabody Saria jaso zuen 2008an.

2009ko hasieran, YouTube-k “www.youtube-nocookie.com” domeinua erregistratu zuen Ameriketako Estatu Batuetako gobernu federalen webguneetan txertatutako bideoetarako. Urte bereko azaroan, YouTube-k "Ikuskizunak" izeneko bertsio bat abiarazi zuen Erresuma Batuko ikusleentzat eskuragarri zegoena eta 60 bat lagun baino gehiagoko 4.000 ikuskizun baino gehiago eskaintzen zituena.

2010eko urtarrilean, YouTubek lineako filmen alokairurako zerbitzu bat aurkeztu zuen, gaur egun ere aktibo mantentzen dena, AEBetan, Kanadan eta Erresuma Batuan dauden erabiltzaileentzat bakarrik. Zerbitzuak 6.000 film baino gehiago eskaintzen ditu. 2010eko martxoan, YouTube-k hainbat eduki zuzenean erreproduzitu zituen, besteak beste, Indian Premier League-ko edukia. YouTube-ren arabera, hau da lehen mailako kirol-ekitaldi garrantzitsuena.

2010eko martxoaren 31n, YouTube-k diseinu berria jarri zuen abian, interfazea erraztu eta erabiltzaileek webgunean denbora gehiago pasatzeko helburuarekin. Google-ren produktuen kudeatzaile zen Shiva Rajaraman-ek iruzkindu zuen: "Unean uste izan genuen atzera pausua zela eta ezabatu behar genuela." 2010eko maiatzean, Youtubeko bideoak egunean bi mila milioi aldiz ikusten ziren. Kopuru honek gorantz egin zuen, 2011ko maiatzean hiru mila milioitara eta 2012ko urtarrilean lau mila milioitara iritsiz.

2010eko maiatzean, merkatu ikerketarako comScore enpresak argitaratutako datuen arabera, YouTube Ameriketako Estatu Batuetan online bidezko hornitzaile nagusiena bilakatu zen. 2010eko urrian, Hurleyk iragarri zuen YouTube-ko zuzendari nagusi kargua utzi eta aholkulari gisa arituko zela; konpainiaren zuzendari postua Salar Kamangar-en esku geratu zen.

James Zern YouTubeko software ingeniariak 2011ko apirilean azaldu zuen webguneak zituen ikustaldien %99a bideoen %30etik zetorrela.

2012an YouTubek azaldu zuen minutuero gutxi gorabehera 60 ordu bideo igotzen zirela eta hauen hiru laurdenak Ameriketako Estatu Batuetatik kanpo zetozela.

2010etik gaur egunera arte Alexak, webgune bisitatuen zerrendan hirugarren postuan kokatzen du YouTube, Facebook eta Googleren atzetik.

2012. urtean AEBetako hauteskunde eztabaidako mahai ingurua zuzenean eskaini zuen YouTubek, ABC News-ekin kidetu behar izan zen proiektu hau aurrera eramateko. Abenduaren 4an bere berdiseinua eta maketazio berria kaleratu zuen, mugikorretako App-en antzekoa izateko. Abenduaren 21ean Hego Koreago PSY abeslariaren Gangma Style abestiaren bideoklipa 1 mila milioi ikustaldi lortu zituen lehenengo bideoa bihurtu zen.

Internazionalizazioa aldatu

2007ko ekainaren 19an Googleko kontseilari Eric E. Schmidt-ek hedabidearen lokalizazio sistema berria argitaratu zuen. Orduz geroztik, interfazea AEBetan eta 42 herrietako bertsioetan dago erabilgarri. Ingelesa lehenetsitako hizkuntza bezala egon arren, 76 hizkuntza daude guztira.  IP helbidean oinarrituz Youtuberen interfazea zein hizkuntzatan jarri iradokitzen dio erabiltzaileari. Hala ere, bideo batzuk ez daude ikusgai guztiontzat egile-eskubide edo herri batzuetan jasaten dituzten murrizketengatik. Eduki desegokia sartzeagatik ere bideoak blokeatzen ditu.

Herrialdeak YouTube lokalizazioarekin
HerrialdeaHizkuntza(k)Sortze-Data
AEBIngelesaOtsailak 15, 2005
BrasilPortugesaEkainak 19, 2007
FrantziaFrantsesa eta EuskaraEkainak 19, 2007
IrlandaIngelesaEkainak 19, 2007
ItaliaItalieraEkainak 19, 2007
JaponiaJaponieraEkainak 19, 2007
HerbehereakHolandarraEkainak 19, 2007
PoloniaPolonieraEkainak 19, 2007
EspainiaGaztelera, Galiziera, Euskara eta KatalanaEkainak 19, 2007
Erresuma BatuaIngelesaEkainak 19, 2007
MexikoGazteleraUrriak 11, 2007
Hong KongTxinera eta IngelesaUrriak 17, 2007
TaiwanTxineraUrriak 18, 2007
AustraliaIngelesaUrriak 22, 2007
Zeelanda BerriaIngelesaUrriak 22, 2007
KanadaFrantsesa eta IngelesaAzaroak 6, 2007
AlemaniaAlemaneraAzaroak 8, 2007
ErrusiaErrusieraAzaroak 13, 2007
Hegoaldeko KoreaKoreeraUrtarrilak 23, 2008
IndiaHindi, Bengalera, Ingelesa, Gujarati, Kannada, Malayalam, Marathi, Tamil, Telugu eta UrduMaiatzak 7, 2008
IsraelHebreeraIrailak 16, 2008
Txekiar ErrepublikaTxekieraUrriak 9, 2008
SuediaSuedieraUrriak 22, 2008
Hegoaldeko AfrikaAfrikaans, Zulu, eta ingelesaMaiatzak 17, 2010
ArgentinaGaztelaniaIrailak 8, 2010
AlgeriaFrantsesa eta ArabieraMartxoak 9, 2011
EgiptoArabieraMartxoak 9, 2011
JordaniaArabieraMartxoak 9, 2011
MarokoFrantsesa eta ArabieraMartxoak 9, 2011
Saudi ArabiaArabieraMartxoak 9, 2011
TunisiaFrantsesa eta ArabieraMartxoak 9, 2011
YemenArabieraMartxoak 9, 2011
KenyaSwahili eta IngelesaIrailak 1, 2011
FilipinakFilipinera, eta IngelesaUrriak 13, 2011
SingapurIngelesa, Malaysiera, Txinera, eta TamilUrriak 20, 2011
BelgikaFrantsesa, Daniera, eta AlemaneraAzaroak 16, 2011
KolonbiaGaztelaniaAzaroak 30, 2011
EkuadorGaztelaniaAbenduak 1, 2011
UgandaIngelesaAbenduak 2, 2011
NigeriaIngelesaAbenduak 7, 2011
TxileGaztelaniaUrtarrilak 20, 2012
HungariaHungarieraOtsailak 29, 2012
MalaysiaMalaysiera, eta IngelesaMartxoak 22, 2012
PeruGaztelaniaMartxoak 25, 2012
Arabiar Emirerri BatuakArabiera, eta IngelesaApirilak 1, 2012
GreziaGrekoMaiatzak 1, 2012
IndonesiaIndonesiar, eta IngelesaMaiatzak 17, 2012
GhanaIngelesaEkainak 5, 2012
SenegalFrantsesa eta IngelesaUztailak 4, 2012
TurkiaTurkieraUrriak 1, 2012
UkrainaUkraineraAbenduak 13, 2012
DanimarkaDanieraOtsailak 1, 2013
FinlandiaFinlandiera, eta SuedieraOtsailak 1, 2013
NorvegiaNorvegieraOtsailak 1, 2013
SuitzaAlemanera, Frantsesa, eta ItalieraMartxoak 29, 2013
AustriaAlemaneraMartxoak 29, 2013
ErrumaniaErrumanieraApirilak 18, 2013
PortugalPortugesaApirilak 25, 2013
EslovakiaEslovakieraApirilak 25, 2013
BahrainArabieraAbuztuak 16, 2013
KuwaitArabieraAbuztuak 16, 2013
OmanArabieraAbuztuak 16, 2013
QatarArabieraAbuztuak 16, 2013
Bosnia-HerzegovinaBosniera, Kroaziera eta SerbieraMartxoak 17, 2014
BulgariaKroazieraMartxoak 17, 2014
KroaziaKroazieraMartxoak 17, 2014
EstoniaEstonieraMartxoak 17, 2014
LetoniaLetonieraMartxoak 17, 2014
LituaniaLituanieraMartxoak 17, 2014
MazedoniaMazedoniera, Serbiar, eta TurkiarMartxoak 17, 2014
MontenegroSerbiar, eta KroazieraMartxoak 17, 2014
SerbiaSerbiarMartxoak 17, 2014
EsloveniaEslovenieraMartxoak 17, 2014
ThailandiaThailandieraApirilak 1, 2014
LibanoArabieraMaiatzak 1, 2014
Puerto RicoGaztelania, eta IngelesaAbuztuak 23, 2014
IslandiaIslandiera?, 2014
LuxenburgoFrantsesa eta Alemania?, 2014
VietnamVietnameraUrriak 1, 2014
LibiaArabieraOtsailak 1, 2015
TanzaniaSwahili, eta IngelesaEkainak 2, 2015
ZimbabweIngelesaEkainak 2, 2015
AzerbaijanAzerbaijaniUrriak 12, 2015
BielorrusiaErrusieraUrriak 12, 2015
GeorgiaGeorgieraUrriak 12, 2015
KazakhstanKazakheraUrriak 12, 2015
  NepalNepaleraUrtarrilak 12, 2016
PakistanUrdu, eta IngelesaUrtarrilak 12, 2016
Sri LankaSinhala, eta TamilUrtarrilak 12, 2016
IrakArabiera?, 2016
JamaikaIngelesa?, 2016
TxinaTxinera?, 2017

Guztira, gutxienez 24 herrialdek blokeatu izan dute YouTube iraganean (Saudi Arabia, Bangladés, Txinako Herri Errepublika, Pakistan, Thailandia, Turkia…). Erresuma Batuan eta Alemanian adibidez, YouTube-ra igotzen ziren bideo musikal guztiak blokeatzea erabaki zuten egile-eskubideen elkarteekin arazoak ez izateko. Ipar Korean aldiz, ez dago sarbiderik interneterako zentsura erabatekoa delako.

YouTuberen berezitasunak aldatu

Bideoen bilaketaren inguruan aldatu

Tagei esker, bideoak errazago bila daitezke. Hala ere, YouTubeko bideoetan bakarrik oinarritzen da.

Google konpainiak erosi zuenez, Google Videoko bilaketetan YouTubeko bideoak ere aurki daitezke.

2007ko ekainean hizkuntza askotara itzuli zenez, nazioartekotasunerako pauso esanguratsua eman zuen.

Copyright aldatu

YouTubeko bideo askok jabetza-eskubidea dutenez, baten bat jabearen baimenik gabe igoz gero, ezabatu eginen da, jabeak halaxe eskatuta; halaber, bideoa jarri zuenaren kontua itxi eginen da.

YouTubek eskaintzen dituen aukerak aldatu

Bideoak ikusi aldatu

YouTubek ematen dituen aukeretako bat bideoak ikustea da. Hartarako, “Search” atalean bilatu nahi dena adierazi behar da eta ondoren, botoia sakatu. Ondoren, eskaerarekin bat datorren bideo sorta bat agertuko da. Bilatu nahi dena aukeratutakoan, haren estekan klik egin behar da, ikusteko. Ezer agertzen ez bada, berriz bilatu beharko da.

Bideoak sarean jarri aldatu

YouTubek, bideoak ikusteaz aparte, norberarenak ere sarean jartzeko aukera eskaintzen du. Horretarako, lehenik web-orrialdean izena eman behar da, “Sign Up” atalean: han eskatzen diren datuak betetakoan, “Log In” atalean sartu eta erabiltzaile-izena eta pasahitza idatzi behar dira.

Orrialdearen goiko aldean “Hello” + erabiltzailearen_izena agertzeak erabiltzailea ondo konektatuta dagoela adierazten du. Beraz, bideoak igotzen has gaitezke. Jarraian, “Upload Videos” atalean sartu behar da eta datuok gehitu:

  • Title: Bideoaren izenburua adieraziko da.
  • Description: Bideoari buruzko deskribapena idatziko da.
  • Tags: Bideoari jarriko zaion etiketa adieraziko da (bat baino gehiago jar daitezke).
  • Video Category: Bideoaren kategoria zein den adieraziko da.

Azkenik, aurreko pauso guztiak egindakoan, “Continue” (Segi) botoia sakatu behar da.Ondoren, bideoa non dagoen gordeta adieraziko da:

  • “Browse” botoia sakatu eta igo nahi den bideoa bilatuko da.
  • Bideoa aurkitutakoan, “Upload Video” botoia sakatu eta YouTubera igota dago.

Bideoak jaitsi aldatu

Bideoak deskargatzea beste aukeretako bat da. Bertan, URL helbidea da garrantzitsuena. Hartarako, bideoaren ondoan dagoen datu-sortan agertzen den URL helbidea jasoko dugu. Jarraian, bideoak jaisteko aukera ematen duten web-orriren batera joateko aukera dago, sarean asko baitaude. Zein erabiltzen den, web-orrialde bakoitzak eskatzen dituen pausoak bete behar dira.

Beste aukera batzuk aldatu

YouTubek eskaintzen dituen aukera erabilienak aurrekoak izan arren, beste batzuk ere badaude:

  • Favourite Videos atalean, berriro bilatzen ez aritzeko, gustuko bideoen zerrenda osa daiteke.
  • Playlists atalean, gai jakin bati buruzko bideoak sartu eta gero denak jarraian ikusteko aukera dago.
  • Video Comments atalean, bideoei buruzko iruzkinak egin daitezke.
  • Bideoren bat YouTuberen beste erabiltzaileren bati gomendatu nahi bazaio, Invite Friend aukera dakar.
  • Beste norbaiten gomendioa baldin bada, Received Videos atalean ikusiko dira.
  • Lagunak gonbidatu nahi badira, Invite More Friends atalera joko da.

Horrelako beste zenbait aukera aurki daitezke. Labur ikusteko, My Account atalera joan eta bertan ikusi ahal izango dira.

Bestelako informazioa aldatu

Hainbat hizkuntzaz erabiltzeko aukera aldatu

YouTubek 54 hizkuntzaz erabiltzeko aukera ematen du, euskara barne.

Bitxikeriak aldatu

YouTuberen antzeko alternatibak aldatu

YouTubez gain, beste gune batzuek aukera berak eskaintzen dituzte:

  • Video Google.
  • Yahoo! Video.
  • MyVideo.
  • PeerTube.

Kanpo estekak aldatu