Bratysława

stolica Słowacji

Bratysława (słow. i cz. Bratislava[2], wym. [ˈbracislaʋa]; niem. Pressburg[2]; węg. Pozsony[2][3]; pol. dawniej Pożoń, także Preszburg[4]) – stolica oraz największe miasto Słowacji pod względem liczby mieszkańców (475 503 mieszkańców[5]) i powierzchni (367,5 km²[6]). Jest jedyną stolicą na świecie, która graniczy z dwoma państwami, tj. na południu z Węgrami, a na zachodzie z Austrią[7].

Bratysława
Bratislava
Ilustracja
Panorama Bratysławy (widok z zamku),
Zamek Bratysławski,
Brama Michalska,
fontanna na placu Hodžy i Pałac Prezydencki,
detal pomnika na Slavínie,
brzeg Dunaju
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwo

 Słowacja

Kraj

 bratysławski

Prawa miejskie

1291

Burmistrz

Matúš Vallo[1]

Powierzchnia

367,9 km²

Wysokość

126–514 m n.p.m.

Populacja
• liczba ludności


475 503
(1 stycznia 2021)

Nr kierunkowy

+421–2

Kod pocztowy

810 00

Tablice rejestracyjne

BA, BL, BT

Podział miasta

5 powiatów miejskich
17 dzielnic
20 okręgów

Położenie na mapie kraju bratysławskiego
Mapa konturowa kraju bratysławskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Bratysława”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko lewej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Bratysława”
Ziemia48°08′48,57″N 17°06′26,06″E/48,146825 17,107239
Strona internetowa

Bratysława jest siedzibą najwyższych władz państwowych i kraju bratysławskiego (Bratislavský kraj), a także centralnym ośrodkiem metropolitalnym aglomeracji bratysławsko-trnawskiej (Bratislavsko-trnavská aglomerácia) i aglomeracji bratysławsko-trnawsko-nitrzańskiej (Bratislavsko-trnavsko-nitrianska aglomerácia). Stanowi ona również centrum życia kulturalnego, społecznego, gospodarczego i politycznego. Skupia w sobie liczne placówki o znaczeniu i statusie narodowym oraz międzynarodowym. W Bratysławie znajduje się agencja Unii Europejskiej – Europejski Urząd ds. Pracy – European Labour Authority[8].

Położenie, obszar, granice i ukształtowanie powierzchni edytuj

Mapa Bratysławy

Miasto stołeczne Słowacji leży na 48°09′ szerokości geograficznej północnej i 17°07′ długości geograficznej wschodniej. Są to współrzędne geograficzne Urzędu Miasta Stołecznego Bratysławy usytuowanego w centralnej części miasta. Najbardziej wysunięty punkt na wschód znajduje się w dzielnicy Podunajské Biskupice; na północ i zachód – w dzielnicy Devínska Nová Ves; na południe – w dzielnicy Čunovo[9].

Bratysława jako stolica ma nietypowe, peryferyjne położenie – jest usytuowana na południowo-zachodnim krańcu Słowacji, co nie jest dla niej korzystne, jednakże sąsiedztwo takich metropolii jak: Wiedeń (odległość około 60 km) czy Budapeszt (odległość około 195 km) rekompensuje tę lokalizację[10].

Ujście Morawy do Dunaju
Devínska Kobyla – stanowisko botaniczne obfitujące w gatunki kserotermiczne
Sandberg (Pieskový vrch) – stanowisko paleontologiczne obfitujące w skamieniałości; porośnięty roślinnością ciepłolubną

Stolica Słowacji zajmuje powierzchnię 367,9 km². Od wschodu i południowego wschodu graniczy z powiatem Senec (okres Senec), od północnego wschodu – z powiatem Pezinok (okres Pezinok), od północy – z powiatem Malacky (okres Malacky), od zachodu – z Austrią, a od południa – z Węgrami. Do miejscowości leżących niedaleko Bratysławy należą: po stronie słowackiej – Hamuliakovo, Kalinkovo, Malinovo, Most pri Bratislave, Ivanka pri Dunaji, Marianka i Stupava, po stronie austriackiej – Deutsch Jahrndorf oraz Kittsee, Berg i Marchegg (byłe słowacko-austriackie przejścia graniczne), a po stronie węgierskiej – Rajka (byłe słowacko-węgierskie przejście graniczne)[11].

Bratysława rozpościera się na obydwu brzegach Dunaju, u ujścia Morawy (Morava) do Dunaju (w dzielnicy Devín tworzy krótką granicę słowacko-austriacką) oraz na wzgórzach Małych Karpat (Malé Karpaty). Obejmuje także skrajne obszary, tj. południową część Niziny Zahorskiej (Záhorská nížina) i zachodnią część Niziny Naddunajskiej (Podunajská nížina). Najwyżej położonym terenem jest wzgórze – Devínska Kobyla (514 m n.p.m.), zaś najniższym – rzeka Dunaj (126 m n.p.m.).

Środowisko naturalne edytuj

Klimat edytuj

Bratysława należy do strefy klimatu umiarkowanego ciepłego[12][13][14]. Klimat dodatkowo charakteryzuje się dużą częstotliwością wiatrów[15][16]. Temperatury okresu wegetacyjnego pozwalają na uprawę niektórych gatunków roślin, rozpowszechnionych w krajach śródziemnomorskich, m.in. winorośli i kasztana jadalnego[17][18].

Demografia edytuj

Pierwsza informacja o liczbie ludności Bratysławy pochodzi z końca XIV w. Według niej obecna stolica Słowacji liczyła wtedy 7500 osób. W 1720 roku w Bratysławie żyło 7943 osób[19], a w 1858 – 50 800 osób[4]. Na podstawie wyników spisu statystycznego w 1869 roku (pierwszy raz wyniki były gromadzone dla poszczególnych miejscowości) doliczono się 50 055 mieszkańców Bratysławy, zaś w 2009 – 431 061, co stanowiło 7,95% ogółu ludności kraju (Słowacja: 5 424 925). Dowodzi to, że w ciągu 140 lat liczba ludności Bratysławy zwiększyła się o 381 006 osób.

Zmiany w zaludnieniu i powierzchni Bratysławy w latach 1869–2020[20][21].
RokPowierzchnia [km²]Liczba ludności1Gęstość zaludnienia [os./km²]
186953,10250 055943
188053,10251 451969
189053,10256 0481056
190053,10265 8671240
191053,10278 2231473
192153,10293 1891755
193053,102123 8442332
194053,102138 9662617
1950193,642192 896996
1961193,64241 7961249
1970193,64285 4481474
1980367,583380 2591035
1991367,58442 1971203
2001367,58428 6721166
2007367,58426 9271162
2008367,58428 7911167
2009367,66431 0611172
2014367,90432 8011177
2020367,90437 7261190
1 Wielkości bezwzględne.
2 1943 – przyłączono Karlovą Ves; 1946 – przyłączono Devín, Dúbravkę, Lamač, Petržalkę, Prievoz, Račę, Vajnory.
3 1972 – przyłączono Čunovo, Devínską Novą Ves, Jarovce, Podunajskie Biskupice, Rusovce, Vrakunię, Záhorską Bystricę.

Na podstawie danych statystycznych z 2009 roku Bratysława odznaczała się korzystną strukturą wieku, bowiem największy odsetek, tj. 63,76% (274 832) stanowiły osoby w wieku produkcyjnym (mężczyźni od 15. do 59. roku życia; kobiety od 15. do 54. roku życia)[a][20]. Najmniejszy odsetek – 12,09% (52 109) tworzyły osoby w wieku przedprodukcyjnym[a]. Tego samego roku kobiety stanowiły 53,03% (228 604; współczynnik feminizacji: 113 kobiet na 100 mężczyzn), zaś mężczyźni – 46,97% ogółu (202 457; współczynnik maskulinizacji: 89 mężczyzn na 100 kobiet). W tym samym czasie odnotowano 5052 urodzeń żywych (współczynnik urodzeń: 11,72‰), a jednocześnie – 3995 zgonów (współczynnik zgonów: 9,27‰) oraz zarejestrowano 2483 zawartych małżeństw (współczynnik zawartych małżeństw: 5,76‰), a także – 1178 rozwodów (współczynnik rozwodów: 2,73‰). Przyrost naturalny wynosił 1057 (współczynnik przyrostu naturalnego: 2,45‰). Przyrost rzeczywisty osiągnął poziom 2270[20].

W 1910 roku miasto liczyło 78 229 mieszkańców, w tym 32 790 Niemców, 31 705 Węgrów, 11 673 Słowaków, 1242 Czechów, 351 Chorwatów oraz 115 Polaków.

Jak podaje spis statystyczny przeprowadzony w 2001 roku, Słowacy stanowili 91,39%, Węgrzy – 3,84%, Czesi – 1,86%, Niemcy – 0,28%, Morawianie – 0,15%, Rusini – 0,11%, Ukraińcy – 0,11, Romowie – 0,10%, Polacy – 0,08% a inne narodowości – 2,08% ogółu ludności stolicy[22].

Podział administracyjny edytuj

Dzisiejsze terytorium Bratysławy powstało pierwotnie w wyniku łączenia osad, a następnie przyłączania miejscowości z pobliskiej okolicy. W 1943 roku przyłączono miejscowość – Karlova Ves, a trzy lata później terytorium Bratysławy rozrosło się dzięki wcieleniu takich miejscowości jak: Devín, Dúbravka, Lamač, Petržalka, Prievoz, Rača i Vajnory. W 1954 roku utworzono 4 okręgi, a w 1960 roku – 12. Następnie w 1972 roku miało miejsce ponowne włączanie przyległych miejscowości: Čunovo, Jarovce, Rusovce, Devínska Nová Ves, Záhorská Bystrica, Podunajské Biskupice, Vrakuňa, a także miasto podzielono na 4 okręgi: Bratysława I (obvod Bratislava I), Bratysława II (obvod Bratislava II), Bratysława III (obvod Bratislava III), Bratysława IV (obvod Bratislava IV). W 1986 roku utworzono 5 okręg: Bratysława V (obvod Bratislava V)[21].

Od 1996 roku dzielnice Bratysławy istnieją na prawach miejskich, toteż terytorium Bratysławy podzielone jest na 5 powiatów, tzw. powiatów miejskich (mestské okresy), 17 dzielnic i 20 okręgów[9][23].

Podział administracyjny Bratysławy od 1996 roku z uwzględnieniem zespołów mieszkaniowych i urbanistycznych[23][24].
PowiatyDzielniceOkręgi katastralneZespoły mieszkaniowe i urbanistyczne
Bratislava I1Staré MestoStaré Mesto
Bratislava II2RužinovNivy, Ružinov, TrnávkaNivy, Ostredky, Pošeň, Prievoz, Štrkovec, Trávniky, Trnávka, Vlčie hrdlo
VrakuňaVrakuňaDolné hony
Podunajské BiskupicePodunajské BiskupiceDolné hony, Ketelec, Lieskovec, Medzi jarkami
Bratislava III3Nové MestoNové Mesto, VinohradyAhoj, Jurajov dvor, Koliba, Kramáre, Mierová kolónia, Pasienky (Kuchajda), Vinohrady
RačaRačaKrasňany, Rača, Východné
VajnoryVajnory
Bratislava IV4Karlova VesKarlova VesDlhé diely, Kútiky, Líščie údolie, Mlynská dolina, Patrónka, Rovnice
DúbravkaDúbravkaKrčace, Podvornice, Záluhy
LamačLamačPodháj, Rázsochy
DevínDevín
Devínska Nová VesDevínska Nová VesDevínske Jazero, Kostolné, Paulinské, Podhorské, Sídlisko Stred, Vápenka
Záhorská BystricaZáhorská Bystrica
Bratislava V5PetržalkaPetržalkaDvory, Háje (Starý háj, Zrkadlový háj), Janíkov dvor, Kapitulský dvor, Kopčany, Lúky, Ovsište,
JarovceJarovce
RusovceRusovce
ČunovoČunovo
1centrum miasta; 2wschodnia i południowo-wschodnia część miasta; 3północna i północno-wschodnia część miasta; 4zachodnia część miasta; 5część miasta na prawym brzegu Dunaju, tzw. przyczółek bratysławski.

Historia edytuj

Plan Bratysławy z 1895 r.
Widok na miasto
Widok z tarasu widokowego Nowego Mostu na katedrę św. Marcina
Dunaj w Bratysławie: Nowy Most, w tle dzielnica Petržalka

Bratysława rozpościera się na dwóch trasach handlowych, tj. na szlaku bursztynowym, który łączył Morze Bałtyckie z Morzem Śródziemnym, czyli północną Europę z południową oraz na szlaku dunajskim, który biegnąc wzdłuż rzeki Dunaj, umożliwiał dostęp do Morza Czarnego, a tym samym łączył zarówno zachodnią i wschodnią Europę z południowo-wschodnią. Obydwie drogi krzyżowały się na obszarze dzisiejszej dzielnicy Devín, w której znajduje się Zamek Devín, pełniący w dawnych czasach funkcję obronną nad tymi szlakami[25].

Dzisiejsze miasto powstało z osady pod Zamkiem Bratysławskim. Obecnie miejsce to stanowi jądro historyczne Bratysławy i obejmuje średniowieczne miasto ograniczone systemem wałowym, zamek i podzamcze. Kiedyś wjazd do miasta umożliwiały 4 bramy[26], tj. od strony wschodniej – Brama Laurińska (Laurinská brána)[27][28], nazywana też Bramą Wawrzyniecką (Vavrinecká brána), od północnej – Brama Michalska (Michalská brána)[27], od zachodniej – Brama Wydrycka (Vydrická brána; zachowała się część fortyfikacji)[27], nazywana też Bramą Ciemną (Tmavá brána) lub Bramą Wiedeńską (Viedenská brána), a od południa – Brama Rybacka (Rybárska brána; zachowały się fundamenty)[27][29]. Do czasów współczesnych przetrwała jedynie Brama Michalska, prowadząca do dzielnicy Staré Mesto.

Niektóre wydarzenia historyczne edytuj

Historyczna tabliczka z nazwą ulicy z okresu austro-węgierskiego

Nazwa edytuj

Duży wpływ na Bratysławę mieli Węgrzy i Niemcy. Zmieniała się również nazwa miasta, niektóre z nazw używane były równocześnie aż do I wojny światowej, do dziś Pressburg jest oficjalnie niemiecką alternatywą Bratysławy, Pozsonywęgierską, Prešporok – starą nazwą słowacką, a Prešpurk starą nazwą czeską. W Polsce używano wcześniej m.in. nazwy Pożoń.

Do historycznych nazw miasta stołecznego Słowacji należą:

  • Wratislaburgum[2][30], Pisonium (805)[2],
  • Braslavespurch[30], Brezalauspurc (907)[2],
  • Breslava Civitas (1038),
  • Brezezburg (1042)[2],
  • Breisburg[2], Breziburg[2], Brezzizburch[2], Preslawaspurch (1052)[2],
  • Bresburg, Bresburch, Bossen (1108)[2],
  • Bosonium (1146),
  • Poson[2], Posonium (XIII–XIV w.)[2],
  • Istropolis[30], Bosonium (1146)[2],
  • Posonium (XV w.),
  • Presburg, Pressburg (XVII/XVIII w.),
  • Posony, Pozsony (XVIII, XIX w.),
  • Prešporok (XVIII w.),
  • Břetislav, Břetislava, Braťislava (nad Dunajom) (XIX w.), Bratislav[2].

Nazwa Bratislava została pierwszy raz użyta przez szturowców (štúrovci) po 1844 roku, ale urzędowo przyjęta została w 1919 roku[2][31]. Jednocześnie pod koniec 1918 r. pojawiła się propozycja, by miasto przemianować na Wilson lub Vilsonovo mesto na cześć prezydenta USA Woodrowa Wilsona, jednak pomysł nie przyjął się[32][33].

Architektura edytuj

Zamek Bratysławski
Ruiny Gerulaty
Pałac Prezydencki

Zabytki edytuj

Kultura edytuj

Muzeum Transportu
Słowacki Teatr Narodowy
Čumil – jedna z rzeźb w mieście

W Bratysławie znajdują się liczne placówki kulturalne, m.in.:

biblioteki[34]:

filharmonie[36]:

galerie[37]:

muzea[38]:

teatry[41]:

inne:

Edukacja i nauka edytuj

Budynek rektoratu i Wydziału Prawa Uniwersytetu Komeńskiego

Miasto posiada szkoły wyższe, do których należą[43]:

państwowe:

publiczne:

prywatne:

Na terenie Bratysławy działa kilka ośrodków naukowo-badawczych, naukowo-kulturalnych, m.in.:

Bratysława jako jedna z niewielu stolic europejskich nie ma obserwatorium astronomicznego (najbliższe znajduje się w miejscowości Modra) i planetarium (najbliższe znajduje się w miejscowości Hlohovec)[45][46]. W związku z tym wykłady i obserwacje nieba (przeznaczone tylko dla amatorów astronomii) odbywają się w budynku, który umieszczony jest na terenie Parku Kultury i Wypoczynku w Bratysławie (Astronomický úsek Parku kultúry a oddychu v Bratislave).

Sport i rekreacja edytuj

W latach 1999–2002 w Bratysławie rozgrywany był kobiecy turniej tenisowy, Eurotel Slovak Indoor.

W Bratysławie znajduje się stadion narodowy Słowacji – Národný futbalový štadión, który może pomieścić 22 500 osób. Swoje spotkania rozgrywają na nim piłkarze klubu Slovan Bratysława oraz reprezentacja Słowacji. Obiekt powstał w miejscu dawnego stadionu Tehelné pole.

Kluby i drużyny sportowe edytuj

Kluby sportowe z siedzibą w Bratysławie
Nazwa klubuDyscyplinaLiga/rozgrywkiRok powstania
Inter Bratysława (FK Inter Bratislava)piłka nożnaI liga1940
FC Petržalka 1898 (FC Petržalka 1898, a.s.)piłka nożnaIII liga1898
Slovan Bratysława (HC Slovan Bratislava, a.s.)hokej na lodzieEkstraliga1921
Slovan Bratysława (ŠK Slovan Bratislava futbal, a.s.)piłka nożnaI liga1919
RC Slovan Bratysława (1.RC Slovan Bratislava)rugbyI liga czeska2003

Transport edytuj

Transport kolejowy edytuj

Transport miejski edytuj

Transport lotniczy edytuj

Transport wodny edytuj

Urodzeni w Bratysławie edytuj

Miasta partnerskie edytuj

Bratysława utrzymuje stosunki partnerskie z następującymi miastami[47][48]:

Zobacz też edytuj

Panorama

Uwagi edytuj

  1. a b Przedział wiekowy według metodologii Urzędu Statystycznego Republiki Słowackiej.

Przypisy edytuj

  1. Bratislava under a new mayor. kongres-magazine.eu, 2018-11-23. [dostęp 2018-12-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-08)]. (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q Vladimír Horváth, Darina Lehotská, Ján Pleva (red.): Dejiny Bratislavy. Bratislava: Vydavateľstvo Obzor, 1982, s. 7–8.
  3. György Lelkes: Magyar helységnév-azonosító szótár. Budapest: Balassi Kiadó, 1992, s. 322. ISBN 978-963-7873-00-3. (węg.).
  4. a b Izydor Szaraniewicz: Krótki opis geograficzny austryacko-węgierskiej monarchii ze szczególnem uwzględnieniem Królestwa Galicyi i Wielkiego Księstwa Krakowskiego do użytku szkół średnich. Lwów: 1886, s. 81.
  5. Petit Press, Bratislava má 475 503 obyvateľov, najviac ich žije v Petržalke [online], bratislava.sme.sk [dostęp 2022-04-20] (słow.).
  6. http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1179&p1=6463 | Strona Główna Bratysławy.
  7. Monika Stefaniak: TOP15: Najtańsze stolice Europy 2014 roku. [dostęp 2014-09-28].
  8. European Labor Authority – Contact. www.ela.europa.eu. [dostęp 2021-11-12]. (ang.).
  9. a b Územnosprávne členenie Bratislavy. skgeodesy.sk. [dostęp 2009-07-23]. (słow.).
  10. Slovensko – všeobecnozemepisná mapa. W: Róbert Čeman (red.): Slovenská republika. Zemepisný atlas. Bratislava: Mapa Slovakia Plus s.r.o., 2005, s. 8–9. ISBN 80-8067-138-9.
  11. Bratislava – hlavné mesto Slovenskej republiky – Mapa. e-obce.sk. [dostęp 2009-06-08]. (słow.).
  12. Slovensko – podnebie. W: Róbert Čeman (red.): Slovenská republika. Zemepisný atlas. Bratislava: Mapa Slovakia Plus s.r.o., 2005, s. 16–17. ISBN 80-8067-138-9.
  13. Atmosféra. W: Školský atlas sveta. Harmanec: Vojenský kartografický ústav, š.p., 1997, s. 10–11. ISBN 80-8042-127-7.
  14. Michal Lukníš (red.), Slovensko. Príroda, Bratislava: Obzor, 1972, s. 272–273.
  15. Michal Lukníš (red.), Slovensko. Príroda, Bratislava: Obzor, 1972, s. 264.
  16. Ján Lacika: Bratislava. Poznávame Slovensko. Bratislava: Vydavateľstvo Dajama, 2000, s. 10. ISBN 80-88975-14-X.
  17. História vinohradníctva v Bratislave a zrod nášho PD Bratislava-Vinohrady [online], pdvinohrady.sk [dostęp 2011-08-15] [zarchiwizowane z adresu 2013-04-18] (słow.).
  18. Gaštan jedlý. Lokality výskytu v SR. gastany.sk. [dostęp 2011-08-15]. (słow.).
  19. Ladislav Tolmáči, Viliam Lauko, Terézia Tolmáčiová, Mária Nogová: Zemepis 8. Slovensko. Učebnica pre 8. ročník základných škôl. Bratislava: OG-Vydavateľstvo Poľana spol.s.r.o., 2007, s. 65. ISBN 80-89192-17-3.
  20. a b c Bratislava, Demography (31.12.2009). app.statistics.sk. [dostęp 2011-08-10]. (ang.).
  21. a b Pavol Korec, Katarína Husárová: Vývoj administratívnych hraníc a počtu obyvateľov Bratislavy. Bratislava: 1995, s. 107–118, seria: Geographia Slovaca, nr 10.
  22. Bratislava, Selected results of 1991 and 2001 census. app.statistics.sk. [dostęp 2010-06-28]. (ang.).
  23. a b Pavol Korec, Viliam Lauko, Ladislav Tolmáči, Gabriel Zubriczký, Eva Mičietová: Kraje a okresy Slovenska. Nové aministratívne členenie. Bratislava: Vydavateľstvo Q111, 1997, s. 9–32. ISBN 80-85401-58-4.
  24. Bratislava. Mapa mesta. Bratislava: Vydavateľstvo Anton Kniebügl, 2000, s. 10–31. ISBN 80-88808-10-3.
  25. Veronika Plachá, Jana Hlavicová: Devín. Slávny svedok našej minulosti. Bratislava: Perfekt a.s., 2003, s. 5. ISBN 80-8046-231-3.
  26. Štefan Holčík, Najmenšou mestskou bránou bola Južná [online], bratislavskenoviny.sk, 21 marca 2009 [dostęp 2010-02-12] (słow.).
  27. a b c d Mestské hradby. W: Karl Benyovszky: Prechádzka starým Prešporkom. Bratislava: Albert Marenčin-Vydavateľstvo PT, 2001, s. 9–20, seria: Edícia Bratislava-Pressburg. ISBN 80-88912-22-9.
  28. Štefan Holčík, Pri Laurinskej bráne vyúsťoval aj potok [online], bratislavskenoviny.sk, 28 marca 2009 [dostęp 2010-02-12] (słow.).
  29. Pozostatky rybárskej brány najlepšie vidíte za šera alebo v noci [online], bratislava.sme.sk, 1 marca 2002 [dostęp 2010-02-12] (słow.).
  30. a b c Andy Sekanová, Od Wratislaburgia po Bratislavu [online], sekanova.blog.sme.sk, 3 maja 2007 [dostęp 2009-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2012-12-24] (słow.).
  31. Ján Lacika, op.cit., s. 6.
  32. Ako sa vyvíjal názov Bratislavy. 2016-01-27. [dostęp 2018-06-07]. (słow.).
  33. Pôvodný názov Bratislavy bol Preslava, „Bratislavské noviny”, 7 października 2006 [dostęp 2018-06-07] (słow.).
  34. Adresáre (Knižnice), Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky. culture.gov.sk. [dostęp 2009-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-17)]. (słow.).
  35. História, Univerzitná knižnica v Bratislave. ulib.sk. [dostęp 2009-07-23]. (słow.).
  36. Reduta – sídlo Slovenskej filharmónie, Slovenská filharmónia. filharm.sk. [dostęp 2010-02-08]. (słow.).
  37. Adresáre (Galérie), Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky. culture.gov.sk. [dostęp 2009-07-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-18)]. (słow.).
  38. Adresáre (Múzeá), Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky. culture.gov.sk. [dostęp 2009-07-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-19)]. (słow.).
  39. Riaditeľstvo SNM. snm.sk. [dostęp 2009-07-22]. (słow.).
  40. Múzeá. muzeum.bratislava.sk. [dostęp 2009-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-08)]. (słow.).
  41. Adresáre (Divadlá), Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky. culture.gov.sk. [dostęp 2010-02-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-14)]. (słow.).
  42. História, Mestské divadlo P.O. Hviezdoslava. mestskedivadlo.sk. [dostęp 2010-02-08]. (słow.).
  43. Vysoké školy v Slovenskej republike, Ministerstvo školstva Slovenskej republiky. minedu.sk. [dostęp 2009-07-22]. (słow.).
  44. Botanická záhrada UK. uniba.sk. [dostęp 2010-06-22]. (słow.).
  45. Navštívte nás (Astronomické a geofyzikálne observatórium UK v Modre). daa.fmph.uniba.sk. [dostęp 2010-02-04]. (słow.).
  46. Planetárium (Hvezdáreň a planetárium M.R. Štefánika v Hlohovci). hvezdaren.org. [dostęp 2010-02-04]. (słow.).
  47. Partnerské mestá. bratislava.sk. [dostęp 2011-08-12]. (słow.).
  48. Partner (twin) towns of Bratislava. bratislava-city.sk. [dostęp 2011-08-12]. (ang.).
  49. Współpraca międzynarodowa z miastami zagranicznymi (Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa). bip.krakow.pl. [dostęp 2011-08-12]. (pol.).
  50. Miasta Partnerskie. krakow.pl. [dostęp 2011-08-12]. (pol.).
  51. Pobratena mesta in članstvo v zvezah. ljubljana.si. [dostęp 2011-08-12]. (słoweń.).
  52. I Gemellaggi. comune.perugia.it. [dostęp 2011-08-12]. (wł.).

Linki zewnętrzne edytuj