Fransızki

Fransızki (be Fransızki: la langue française), yew zıwanê familyay Hind u Ewropao, ê gruba Romankiyano. Dınya sero 115 ra hetan 200 milyon merdımi Fransızki qısey kenê. Fransızki, dewletanê zey Fransa, Belçıka, Luksemburg u İswiçra de zıwano resmio. Labelê 54 dıwelanê binan (ninan ra zafêr koloniyanê Fransızanê kıhanan) de zey zıwanê ma u pi ya zi ey ra dıme tewr zêde qısey beno.

Fransızki
Zıwano modern

Detailed SVG map of the Francophone world.svg

JO199411392.png
Melumat
Dewlete û mıntıqeyiFransa, Belçıka, İswiçre, Kanada, Benin, Burkina Faso, Kongo, Cumurêtê Kongoê Demokratiki, Sahilê Dındanê Fili, Gabon, Gine, Mali, Monako, Nicer, Senegal, Togo, Burundi, Kamerun, Cumurêtê Afrika Miyanêne, Komoroy, Cibuti, Gineya Ekwatori, Haiti, Luksemburg, Madagaskar, Rwanda, Seyşeli, Çad, Vanuatu, Cezayir, Andorra, Kamboçya, Guernsey, Hindıstan, İtalya, Jersey, Lubnan, Moritanya, Maurityus, Morokko, Vatikan û Vietnam
Amarê qıseykerdoğan77 200 000
WareBruksel, Walloon Brabant, Hainaut, province of Liege, Namur, canton of Fribourg, Canton of Jura, Canton of Neuchâtel, Canton of Vaud, Fransa, Luksemburg, Monako û Flemish Brabant
Kodê zıwani
ISO 639-1Fr
ISO 639-2Fre
ISO 639-3Fra
GlottologStan1290
EthnologueFra
Xısusiyetê zıwani
TopolociyeKes-Fiil-Obce, Zıwanê Akusativ-Nominativ, Zıwanê heceyıni, Ca-Muamele-zeman, zıwanê pêamyayey, noun-adjective û synthetic language
Modo gramatikSubjonktiv, İndikativ, kipê emıri, conditional, infinitive û participle
Cınsiyeto gramatikMayki û Neriki
AlfabeAlfabey Latinki
Keye
  • Zıwanê Oïli

Texmin beno ke dınya sero dı sey milyon merdımi Fransızki zanenê. Se u vist u heşt merdımi zi Fransızki zey zıwanê ma u piyê xo ya zi zıwanê do dıyın qısey kenê. No amar vist u new dewletan de vıla biyo. Ewropa de Fransa, Monako, Belçika, İswiçre u Luksemburg de taê mıntıqan de, yew zi Afrika u Amerika de zi mıntıqanê otonoman de zıwano resmio. Fransızki kamca de qısey beno, kamca de merdımi Fransızki zanenê, ucay rê vanê Frankofon.

Fransızki zey zıwananê İspanyolki, Portekizki, İtalyanki, Katalanki u Romenki dewamê zıwanê Latinkio, yewê zıwananê İmperatoriya Romao.

Tarix

Fransızki yew zıwano Romankiyo, no zi mocneno Fransızki ke Latinki ra resao, rıçıkê cı reseno Latinki. Fek u diyalektê Gallo-Romankiyê ke zımey Fransa de qısey biyêne, Fransızki ê fekan ra veciyo miyan. Formê kıhani ê Fransızki Fransızkiyo Kıhan u Fransızkiyo Miyanêno.

Hakimiyetê Roma de şarê Galya zıwanê Fransızki musao, kerdo zıwanê xo. Cokao ke zıwanê şari verênde Fransızki nêbi, şarê mıntıqa zıwan gorê xo musao u qısey kerdo wıni zi zıwanê karakterê xoyo xısusi veto, Latinkiyê cayanê binan ra abırriyao. Nê Latinkiyê Galya zi dı letan ra abırriyaê; yewo ke Fransızki biyo, yewo bin zi Arpitki u zıwanê bini biyê.

Têversanayış be zıwananê binan

Cokao ke Fransızki zıwanê do Romankiyo, nezdiyê zıwananê Romankiyê binano u çekuyê xo be nê zıwanan eyni rıçıki ra yenê.

ZazakiLatinkiFransızkiİtalyankiİspanyolkiOksitankiKatalankiPortekizkiRomenki
kılitclaviscléchiavellaveclauclauchavecheie
şewenoxnuitnottenochenuèitnitnoitenoapte
kılame vatenecantarechantercantarecantarcantarcantarcantarcânta
bızecaprachèvrecapracabracabracabracabracapra
zıwanlingualanguelingualengualengallengualingualimbă
caplateaplacepiazzaplazaplaçaplaçapraçapiaţă
pırdponspontpontepuentepontpontpontepod
kılisaecclesiaéglisechiesaiglesiaglèisaesglésiaigrejabiserică
xestexanehospitalishôpitalospedalehospitalespitalhospitalhospitalspital
  Wikipediya, be zıwanê Fransızki esta.