Algerië

Land in Noord-Afrika

Algerië (Arabies: الجزائر, al-Jazā'ir; Berbers: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ, Dzayer, Frans: Algérie), amptelik die Demokratiese Volksrepubliek Algerië (Arabies: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية; Berbers: ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ), is 'n groot, bergagtige land in Noord-Afrika en die grootste land van Afrika, effens groter as die Demokratiese Republiek van die Kongo. Die grootste deel van die land lê in die Saharawoestyn met 'n smal kusvlakte aan die Middellandse See, noord van die Atlasgebergte. In die suidooste van Algerië is die Ahaggarbergreeks geleë. In die suide grens dit, van wes na oos, aan Wes-Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. Die Middellandse See vorm die noordgrens. Dit vorm saam met Marokko en Tunisië, waartussen dit lê, die Magreb (of Tamazgha).

Demokratiese Volksrepubliek Algerië
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية (Arabies)
ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ (Berbers)
Vlag van AlgeriëSeël van Algerië
VlagSeël
Nasionale leuse: بالشّعب وللشّعب[1][2]
(Arabies vir: "Deur die volk en vir die volk")
Volkslied: Kassaman
(Arabies vir: "Ons belowe")
Ligging van Algerië
HoofstadAlgiers

36°42′N 3°13′O / 36.700°N 3.217°O / 36.700; 3.217

Grootste stadAlgiers
Amptelike taleArabies[2] en Berbers[3]
Regering Unitêre semi-presidensiële
grondwetlike republiek
Abdelmadjid Tebboune
Nadir Larbaoui
Onafhanklikheid
Fenisiërs
Kartagers
Numidiërs
Romeinse Ryk
• Koninkryk Altava
• Ifranid-dinastie
• Rustamid-dinastie
• Sulaymanid-dinastie
• Zirid-dinastie
• Hammadid-dinastie
• Zayyanid-dinastie
• Al Jazâ'ir
• Emiraat Abdelkader
• Frans-Algerië
• Verklaar
• Erken
• Huidige grondwet

900 v.C.
801 v.C.
202 v.C.
25 v.C.
477
757
776
786
972
1014
1235
1516
5 Julie 1830
1832
3 Julie 1962
5 Julie 1962
10 September 1963
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
2 381 741 km2  (10de)
919 595 myl2
1,1
Bevolking
 - 2022-skatting
 - 2013-sensus
 - Digtheid
 
45 400 000[4] (32ste)
37 900 000[4]
19 / km2 (171ste)
49,2 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2023-skatting

$628,990 miljard[5] (43ste)
$13 682[5] (111de)

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2023-skatting

$224,107 miljard[5] (58ste)
$4 875[5] (130ste)

MOI (2021) 0,745[6] (91ste)  –  hoog
Gini (2011)27,6[7] –  laag
GeldeenheidDinar (DZD)
Tydsone
 - Somertyd
MET (UTC+1)
nie toegepas nie (UTC+1)
Internet-TLD.dz, الجزائر.
Skakelkode+213
Nasa-satellietbeeld van Algerië
Kaart van Algerië
Topografiese kaart van Algerië
Klimaatsones in Algerië volgens die Köppen-klimaatklassifikasie

Algerië het 'n ou Berber-beskawing wat dateer uit die jaar 200 v.C. tydens die Berber-koninkryk Numidië. Algerië was tussen 1830 en 1962 'n kolonie van Frankryk. Die land het op 5 Julie 1962 onafhanklik geword.

Die hoofstad en grootste stad is Algiers. Die meeste mense woon in die breë, bergagtige kusstrook. In die suide is 'n deel van die noordelike Sahara. Die oorheersende godsdiens is Islam, maar die land het ook 'n klein persentasie Christene.

Etimologie

wysig

Die landsnaam is ontleen aan die stad Algiers. Die stadsnaam op sy beurt is afgelei van die Arabiese al-Jazā'ir (الجزائر, "die eilande"),[8] 'n korter vorm van die ouer Jazā'ir Banī Mazghanna (جزائر بني مزغنة, "Eilande van die Mazghanna-stam"),[9][10] gebruik onder andere deur die Middeleeuse geograaf al-Idrisi.

Onlangse geskiedenis

wysig

Sedert 1992 beveg die Algerynse regering diverse groepe Islamitiese ekstremiste. Veral deur terreuraksies van hierdie groepe, het tienduisende mense in dorpe en stede in die noorde van Algerië gesterf. Die land ly ook onder werkloosheid, watertekort en behuisingsnood. In 2003 is die noorde deur 'n sterk aardbewing getref.

Data

wysig

Basisgegewens

wysig

Bevolking

wysig

Politiek

wysig
Abdelmadjid Tebboune, Algerynse president sedert Desember 2019

Algerië is 'n unitêre semi-presidensiële grondwetlike republiek. Die parlement bestaan uit 'n nasionale vergadering van 480 lede wat elke vyf jaar verkies word, en 'n nasionale raad met 96 indirek gekose en 48 deur die president benoemde lede; elke drie jaar word die helfte van die lede verkies. Die president word elke vyf jaar regstreeks verkies.

  • President: Abdelmadjid Tebboune (sedert Desember 2019)
  • Regeringsleier: Nadir Larbaoui (sedert November 2023)
  • Partye met aantal setels (verkiesing Mei 2002):
    • FLN (Front de Libération Nationale) 160 van 480; nasionale raad: 40 van 96 gekose lede
    • RND (Rassemblement National Démocratique): 100 – 42
    • FFS (Front des Forces socialistes; sosiaal-demokraties): 4 – 0
    • TAJ (Rassemblement pour l'espoir de l'Algérie): 20 – 0
    • MPA (Mouvement populaire algérien): 13 – 1
    • MPS (Mouvement de la société pour la paix): 34 – 0
    • Ennahda – FJD: 15 – 0
    • FF: 14 – 1
    • FFS: 14 – 0
    • PT: 11 – 0
    • RCD: 9 – 0
    • Ander partye: 75 – 43
    • Onafhanklikes: 10 – 6
    • Vakant: 2 – 1

Ekonomie

wysig
Die Algerynse hoofstad Algiers

Verwysings

wysig
  1. (ar) "Constitution of Algeria, Art. 11". El-mouradia.dz. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Julie 2012. Besoek op 17 Januarie 2013.
  2. 2,0 2,1 (en) "Constitution of Algeria; Art. 11". Apn-dz.org. 28 November 1996. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 April 2020. Besoek op 17 Januarie 2013.
  3. (en) "APS" (PDF). Algeria Press Service. 6 Januarie 2016. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 30 November 2016. Besoek op 6 Januarie 2016.
  4. 4,0 4,1 (fr) "Démographie" (PDF). Nasionale Statistiekkantoor. Besoek op 12 November 2023.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 (en) "Algeria". Internasionale Monetêre Fonds. Oktober 2023. Besoek op 12 November 2023.
  6. (en) "Human Development Report 2021/2022" (PDF). United Nations Development Programme. 2021. Besoek op 12 November 2023.
  7. (en) "Gini index – Algeria". Wêreldbank. Besoek op 12 November 2023.
  8. (en) LLC, Forbidden Fruits (30 Januarie 2013). iAfrica – Ancient History UNTOLD. Forbidden Fruit Books LLC.
  9. (ar) Bazina, Abdullah Salem (2010). The spread of Islam in Sub-Saharan in Africa. Al Manhal. ISBN 9796500027.
  10. (en) Abderahman, Abderrahman (1377). History of Ibn Khaldun – Volume 6.
  11. 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 (en) "Algeria". Central Intelligence Agency. Besoek op 12 November 2023.

Bronne

wysig
Algemeen

Eksterne skakels

wysig